تبلیغات
قالب وبلاگ قالب وبلاگ
گراند سینما - صادق هدایت و سینما
 
گراند سینما
سینما آینه زندگی
صفحه نخست           تماس با مدیر         پست الکترونیک               RSS                    ATOM
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : آقـــای بازیگـــر
نظرسنجی
نقش دیپلماسی سینما در سیاست امروز به چه میزان است؟







نگاهی به اقتباس های سینمایی داستان های صادق هدایت

 

داش آكل سینمای ایران

 

داستان های صادق هدایت همواره برای سینما گران قابل توجه بوده است. به این منظور نگارش این نویسنده  یادآور فنهای سینمایی مانند دیزالو، و فید و كات دیگران است و جدا از آن ذهنیت پردازی فوق العاده هدایت و استعاله سازی واقعیت عینی در آن، بستری جذاب برای مایه های غریب دراماتیك به حساب می آید و مضامین هستی شناسانه شرقی كه در قالب فنهای مدرن داستان نویسی درآمده اند، باز ایده ای نوین در این راستا محسوب می شوند. سینمای ایران چه در دوران پیش از انقلاب اسلامی و چه پس از آن، در این زمینه كوششهایی را به خود دیده است كه در این فرصت به مهمترین آنها اشاره می شود.

 

شاید اولین فیلمی كه از نوشته های صادق هدایت وام گرفته است، فیلم مستند اصفهان ساخته محمد قلی سیار، محصول 1336 است. این فیلم راجع به ابنیه تاریخی اصفهان از دوره ساسانی تا ابتدای دوره قاجار است. قسمتهایی از گفتار متن فیلم از كتاب اصفهان نصف جهان صادق هدایت گرفته شده است.

سال 1350 تلاش برای اقتباس آثار هدایت به صورت پررنگتری جلوه پیدا كرد. بزرگمهر رفیعا كه آن زمان در آمریكا بسر می برد نامه ای برای جهانگیر هدایت برادرزاده و وكیل صادق هدایت. می نویسد تا اجازه اقتباس از بوف كور را بگیرد. اما جهانگیر هدایت به دلیل آن كه رفیعا فیلمساز توانا و مجربی نمی دانست با این كار موافقت نكرد، از این رو رفیعا به این موضوع توجه نمی كند و فیلم بوف كور را در آمریكا می سازد كه البته با توجه به پیگیریهای جهنگیر هدایت امكان نمایش آن در سینماهای ایران فراهم نشد. در همین سال فیلم داش آكل مسعود كیمیایی. بر مبنای داستانی به همین نام به نمایش در می آید. درباره داش آكل كیمیایی نظرهای مختلفی ابراز شده است، اما بیشتر صاحب نظران معتقدند این اقتباس یك برداشت وفادارانه نیست و صرفا با پیروی كلی از ساختار و تم اصلی داستان، كارگردان كوشیده تا دلمشغولی های خودش را در متن جای دهد. منتقدان فیلم معتقد هستند داش آكل كیمیایی با داش آكل هدایت تفاوت بزرگی دارد و آن این كه هویت و اصالت داستان اصلی بر اثر لات منشی ضخصیت فیلم تا اندازه ای زیاد مخدوش شده است.

 

در سال 1354 كیومرث درم بخش نسخه ای دیگر از بوف كور را ساخت. این فیلم 55 دقیقه ای محصول تلویزیون ملی ایران بود و همچون بوف كور بزرگمهر رفیعا، هرگز به نمایش عمومی در نیامد. نقش شخصیت اصلی داستان را مرحوم پرویز فنی زاده بازی می كرد، درم بخش كوشیده بود، برداشت وفادارانه ای را از بوف كور هدایت به عمل آورد. البته با ذكر این نكته كه در پایان داستانی كه درم بخش روایت می كند قهرمان قصه به دیدن مزار صادق هدایت در پاریس می رود. به این ترتیب درم بخش ادای دین به هدایت را رد پایان فیلمش به تصویر می كشد.

در اواخر دهه 50 یك سریال تلویزیونی نیز بر مبنای قصه تخت ابونصر هدایت ساخته شد كه كارگردانش مرتضی علوی و فیلمنامه نویس احمد شاملو بود. این سریال البته ایده اش از سال 1350 شكل گرفته بود و حتی اجازه اش هم از جهانگیر هدایت به شرط رعایت پاره ای مسائل مورد نظر وی گرفته شده بود. اما به دلیل به طول كشدن آن تغییرات اساسی در بدنه سریال رخ داد.

پس از انقلاب تا سالها نسبت به هدایت در عرصه سینما ، رویكردی به چشم نمی خورد، تا این كه در سال 1376، فیلمی از داوود میر باقری به نام ساحره در جشنواره شانزدهم فیلم فجر به نمایش درآمد، فیلمی كه در عنوان بندی پایانی اش به نام قصه مورد اقتباس عروسك پشت پرده اشاره می شود. البته بی آنكه نامی از نویسنده اش صادق هدایت به میان آورده شود.

در سال 1380 مهدی كرم پور فیلم كوتاه 17 دقیقه ای را با نام روی جاده نمناك ساخت كه باز یادآور نام صادق هدایت بود. روی جاده نمناك نام یكی از آثار هدایت است، اما اكنون اثری از این كتاب یا به عبارت بهتر، دست نوشته  در میان نیست و قول مشهور آن است كه در اثر سوختن از بین رفته است، اگر چه طبق ادعای دكتر حسن حاج سیدجواد و یحیی آریان پور دست نویس این اثر نزد یكی از دوستان هدایت، امیر پاكروان بوده است.

در جشنواره فیلم فجر سال گذشته باز با فیلمی دیگر نام صادق هدایت به میان آمد. فیلمی كه این بار به صور مستقیم راجع به خود هدایت بود. گفتگو با سایه (خسرو سینایی) یك مستند داستانی است كه در آن می كوشد برخی زوایای پنهان زندگی و شخصیت این نویسنده بازكاوی شود و مسائلی مانند علل خودكشی، تاثیرپذیری از الگوهای معنوی و ... مورد توجه قرار گیرد.

آخرین فیلیم كه تاكنون در سینمای ایران از صادق هدایت ساخته شده است قصه های یك زندگی است. كارگردان این فیلم حسن هدایت كارش را در 3 اپیزود به نامهای دون دژان كرج، تاریكخانه و سفر شكل داده است كه 2 اپیزود اول، سوئ برداشتهایی از 2 قصه هدایت است و اپیزود سوم شب آخر زندگی صادق هدایت را مرور می كند. حسن هدایت پیش از این فیلم نیز فیلم گرداب را ساخته بود كه آن نیز بر مبنای یكی از قصه های هدایت بود.

گاهی اوقات نیز شباهتهایی میان برخی آثار خارجی با آثار صادق هدایت احساس می شود كه احتمال برداشت و اقتباس و نهایتا یك جور توازن ذهنی را بالا می برد. فیلم بزرگراه گمشده دیوید لینچ از آن جمله است كه به اعتقاد برخی از منتقدان نقاط مشترك زیادی با بوف كور دارد نظیر زن اثیری ، تناسخ و استحاله شخصیتی، رجالگی مردان و لكاتگی زنان و...

دنیای پیچیده و مرموزی كه صادق هدایت در داستان هایش خلق كرده است، مایه های شگفت و غریبی را فراهم می آورد كه می تواند در بستر سینما ایجاد كننده فضایی پرتامل به لحاظ اندیشه ، دوام عناصر زیبایی شناسانه شود.

                   





نوع مطلب : سینمایی، 
برچسب ها :

یکشنبه 9 مهر 1385 :: نویسنده : آقـــای بازیگـــر
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

 
   
قالب وبلاگقالب وبلاگ